Zasiłki i świadczenia socjalne w Norwegii - słownik norweskich pojęć.

Wnioskując o zasiłki w Norwegii, często można się spotkać z skomplikowaną, norweską terminologią. Znajomość pojęć i terminów stosowanych przez NAV może znacząco ułatwić rozwiązywanie problemów natury urzędowej w Norwegii.

Świadczenia socjalne a norweska terminologia

 

Terminologia, używana do opisywania ustawodawstwa socjalnego w Norwegii jest skomplikowana i trudna do zinterpretowania dla osób nie posługujących się biegle językiem norweskim. Podobnie jak terminologia podatkowa, charakteryzuje się ona nagromadzeniem pojęć z języka prawniczego, ekonomicznego i finansowego. Znajomość terminologii i umiejętność jej analizowania w kontekście danej sprawy może znacząco pomóc w rozwiązaniu problemu natury urzędowej w Norwegii.

 

Pojęcia, stosowane przez NAV w kontekście zasiłków i innych świadczeń socjalnych, mają również zastosowanie w ustawach, rozporządzeniach i aktach prawnych, dotyczących spraw podatkowych w Norwegii. Słownictwo używane przez NAV znajduje także zastosowanie w innych sprawach, związanych z pracą i życiem w Norwegii. Warto więc zapoznać się z terminologią urzędową, dotyczącą zagadnień socjalnych w Norwegii, aby ułatwić swoje funkcjonowanie na terenie tego i uporać się z norweskimi formalnościami.

 

Osobom zainteresowanym polecamy także zapoznanie się ze słownikiem pojęć, związanych kwestiami podatkowymi w Norwegii:

Zasiłki i świadczenia socjalne w Norwegii - najważniejsze pojęcia

 

Poniżej przedstawiamy najistotniejsze i najczęściej pojawiające się norwesko języczne terminy związane z zasiłkami i zagadnieniami socjalnymi w Norwegii, wraz z wyjaśnieniami eksperta:

 

Terminologia socjalna w Norwegii

  • AA-registeret - skrót od nazwy Arbeidsgiver- og arbeidstakerregisteret. Rejestr pracodawców i pracowników prowadzony przez NAV, w którym przeprowadzana jest ewidencja stosunków pracy. Każdy norweski pracodawca ma obowiązek rejestracji pracowników w rejestrze, który zawiera informacje o danym pracowniku m.in. na temat daty początkowej i końcowej stosunku pracy, stanowiska / zawodu, wynagrodzenia godzinowego, rodzaju wynagrodzenia oraz czasu pracy itp. NAV wykorzystuje rejestr m.in. do weryfikacji informacji podanych przez osobę starającą się o zasiłki z urzędu.

  • Aktivitetskrav - wymóg podjęcia czynności zawodowych przez świadczeniobiorcę, pojęcie pojawiające się w związku z zasiłkami z NAV, takimi jak np. zasiłek chorobowy (norw. sykepenger) czy zasiłek rodzicielski (norw. foreldrepenger).

  • Aktivitetsplan - plan aktywności, przygotowywany wspólnie z NAV przez osobę, która pobiera zasiłek przejściowy / rehabilitacyjny (norw. arbeidsavklaringspenger, AAP). Plan zawiera informacje na temat etapów przywracania świadczeniobiorcy do czynności zawodowych, biorąc pod uwagę jego stan medyczny, kwalifikacje, dopasowanie ewentualnego stanowiska pracy i inne czynniki.

  • Ansettelse - termin norweski oznaczający zatrudnienie (stosunek pracy).

  • Arbeidsavklaringspenger - opodatkowane świadczenie socjalne z NAV, przeznaczone dla osób, które w wyniku choroby lub urazu nie są w stanie wrócić do czynności zawodowych, mimo np. wykorzystania całości dozwolonego okresu pobytu na zwolnieniu lekarskim (norw. sykemelding) i pobierania zasiłku chorobowego (norw. sykepenger). Dowiedz się więcej na temat tego zasiłku TUTAJ.

  • Arbeidsavtale - norweski termin oznaczający umowę o pracę. Synonimami są m.in. arbeidskontrakt, oppdragsavtale.

  • Arbeidsevne - zdolność do wykonywania pracy, czynnik podlegający zmianom z uwagi na stan zdrowia danej osoby, jej kwalifikacje, sytuację na rynku pracy itp.

  • Arbeidsgiveravgift - składka na ubezpieczenie społeczne - część pracodawcy. Jest to składka socjalna, którą pracodawca musi odprowadzać do NAV za swoich pracowników. Podstawowa stawka AGA (skrót od Arbeidsgiveravgift) wynosi 14,1% i jest uzależniona od regionu geograficznego Norwegii (np. AGA w regionie Finnmark i Północny Troms wynosi 0%).

  • Arbeidsløshet - norweski termin oznaczający brak pracy, bezrobocie. Jego synonimem jest pojęcie arbeidsledighet.

  • Arbeidssøker - termin oznaczający osobę aktywnie poszukującą pracy. Status ten jest wymagany przy ubieganiu się o niektóre zasiłki z NAV, np. zasiłek dla bezrobotnych (norw. dagpenger) czy zasiłek przejściowy (norw. arbeidsavklaringspenger, AAP). Status jest widoczny w systemie NAV, na profilu danej osoby, jeśli zostanie przez nią uruchomiony.

  • Avgiftspliktig - pojęcie oznaczające, że dany dochód / świadczenie podlegają obowiązkowi naliczenia składki na ubezpieczenie społeczne.

  • Avslag - termin oznaczający negatywne rozpatrzenie podania o zasiłek, złożonego wcześniej w NAV. Informacja o negatywnym rozpatrzeniu (odmowie, odrzuceniu) świadczenia, znajduje się na pisemnej decyzji (norw. melding om vedtak) przesłanej do wnioskodawcy przez NAV.

  • BankID - metoda logowania do systemów urzędowych w Norwegii, umożliwia m.in. dostęp do systemu Altinn oraz do systemu NAV. BankID polega na zalogowaniu się do systemów elektronicznych za pomocą tokena bankowego (norw. kodebrikke) oraz określonego hasła osobistego oraz loginu, którym jest numer personalny danej osoby. BankID można aktywować w swoim norweskim banku.

  • Bankkonto - norweski termin oznaczający konto bankowe.

  • Barnetrygd - nieopodatkowany zasiłek z NAV, przysługujący na dzieci w wieku 0-18 lat, które mieszkają na stałe z rodzicem pracującym w Norwegii i opłacającym składki na ubezpieczenie społeczne w tym kraju. Wysokość zasiłku wynosi 970 NOK i jest wypłacane na każde dziecko, które spełnia powyższe warunki, z możliwością spłaty do 3 lat wstecz w wypadku nie skorzystania wcześniej ze świadczenia. Zasiłek przysługuje również na dzieci w Polsce. Dowiedz się więcej na temat tego zasiłku TUTAJ.

  • Barnetillegg - dodatek pieniężny m.in. do zasiłku dla bezrobotnych (norw. dagpenger) oraz do zasiłku przejściowego (norw. arbeidsavklaringspenger, AAP). Przysługuje osobom, które wnioskują o wymienione świadczenia i posiadają na swoim utrzymaniu dziecko / dzieci. W takim przypadku na każde dziecko przysługuje kwota 17 NOK za każdy dzień zasiłku dla bezrobotnych lub 27 NOK za dzień zasiłku przejściowego.

  • Barnebidrag - norweski termin oznaczający alimenty na dziecko.

  • Barnepensjon - świadczenie rentowe, przysługujące osieroconym dzieciom, które straciły jedno lub obojga rodziców. Świadczenie jest wypłacane przez NAV.

  • Bostedsattest - zaświadczenie o wspólnym zamieszkaniu z rodziną. Przydatne w przypadku ubiegania się o niektóre zasiłki lub dodatki z NAV oraz w rozliczeniu podatkowym.

  • Båretransport - norweski termin oznaczający transport zwłok. Koszty transportu ciała osoby zmarłej w Norwegii mogą zostać odzyskane z NAV w ramach zasiłku pogrzebowego (norw. gravferdsstønad), jeżeli odległość między miejscem zgonu a najbliższym naturalnym miejscem pochówku jest większa niż 20 km, a koszt transportu zwłok przekroczyły wkład własny 2 334 NOK (stawka od 1. stycznia 2018 roku).

  • Dagpengegrunnlag - podstawa naliczenia zasiłku dla bezrobotnych (norw. dagpenger). Składają się na nią wszystkie dochody z pracy uzyskane przez wnioskodawcę za ostatni rok kalendarzowy lub trzy ostatnie lata kalendarzowe. W skład podstawy dagpenger wchodzą również niektóre zasiłki wypłacane przez NAV. Należą do nich: zasiłek dla bezrobotnych (norw. dagpenger), zasiłek chorobowy (norw. sykepenger), zasiłek rodzicielski (norw. foreldrepenger), zasiłek ciążowy (norw. svangerskapspenger), zasiłek pielęgnacyjny (norw. pleiepenger), zasiłek szkoleniowy (norw. opplæringspenger), zasiłek tytułem sprawowania opieki nad chorym dzieckiem (norw. omsorgspenger). Pod uwagę są również brane ewentualne dochody jako rodzic zastępczy (norw. lønn som fosterforeldre). Dowiedz się więcej na temat zasiłku dla bezrobotnych TUTAJ.

  • Dagpenger - opodatkowany zasiłek z NAV, przeznaczony dla osób, które straciły pracę lub zostały skierowane na permittering. Stanowi 62,4% średnich, dotychczasowych dochodów, obliczonych przez NAV. W celu uzyskania zasiłku należy spełnić określone kryterium dochodowe (tzw. dochód minimalny), oraz być osobą aktywnie poszukującą pracy (norw. arbeidssøker). Dowiedz się więcej na temat tego zasiłku TUTAJ.

  • Dekningsgrad - termin norweski oznaczający wymiar zasiłku wypłacanego z NAV (procentowo). Dotyczy on zasiłku rodzicielskiego (norw. foreldrepenger), w którym rodzic pobierający zasiłek musi określić, czy część wspólną okresu świadczenia dla obu rodziców chciałby wykorzystywać w wysokości 100% zasiłku przez mniejszą liczbę tygodni, czy też 80% zasiłku przez większą liczbę tygodni.

  • Dialogmøte - spotkanie z NAV i/lub pracodawcą, dotyczące sytuacji osoby, która przebywa na zwolnieniu lekarskim (norw. sykemelding). Spotkanie ma na celu m.in. ustalenie planu aktywizacji zawodowej oraz ewentualne dopasowanie miejsca pracy, tak by umożliwić osobie chorej jak najszybszy powrót do pracy.

  • Dødsattest - akt zgonu, dokument wymagany m.in. przy ubieganiu się o zasiłek pogrzebowy (norw. gravferdsstønad) i inne świadczenia pośmiertne. Dokument może być wydany na druku europejskim.

  • Dødsfall - norweski termin oznaczający zgon. Używany m.in. w odniesieniu do świadczeń pośmiertnych z NAV (norw. ytelser ved dødsfall).

  • Egenerklæring - dokument wymagany przy procedurze starania się o zasiłek chorobowy (norw. sykepenger) przez osobę, która uzyskała zagraniczne zwolnienie lekarskie (np. z Polski). Osoba zainteresowana uzyskaniem zasiłku za okres pobytu za granicą ma obowiązek dostarczenia tego wypełnionego dokumentu do NAV wraz ze zwolnieniem lekarskim oraz formularzem E-115, wypełnianym przez ZUS.

  • Egenmelding - oświadczenie własne pracownika o nieobecności w pracy z powodu własnej choroby czy urazu lub choroby dzieci poniżej 12 lat, wymagających opieki. Oświadczenie uprawnia do nieobecności w pracy do 16 dni kalendarzowych (co pokrywa się z tzw. okres chorobowym - częścią pracodawcy). Aby móc z niego skorzystać, należy przepracować przynajmniej 2 miesiące u danego pracodawcy. Po 3 dniach nieobecności pracodawca może zażądać okazania zwolnienia lekarskiego (norw. sykemelding), oprócz samego oświadczenia własnego. Pracodawca może odmówić uznania egenmelding w niektórych przypadkach (np. podejrzenia o brak zasadności egenmelding lub wykorzystania przez pracownika egenmelding czterokrotnie w ciągu okresu 12 miesięcy).

  • Egenvurdering - tzw. własna ewaluacja, dokument potrzebny do uzyskania świadczeń z NAV, takich jak zasiłek przejściowy (norw. arbeidsavklaringspenger, AAP) czy renta zdrowotna (norw. uførepensjon / uføretrygd). Dokument jest kwestionariuszem, w którym wnioskodawca udziela odpowiedzi na pytania związane m.in. z jego stanem zdrowia, rokowaniami medycznymi, wymaganym leczeniem, możliwością dopasowania ewentualnego miejsca pracy do stanu zdrowia, kwalifikacje zawodowe itp.

  • Ektefelle - norweskie określenie oznaczające współmałżonka.

  • Engangsstønad - nieopodatkowana, jednorazowa zapomoga, odpowiednik polskiego becikowego. Jest to kwota pieniężna wypłacana przez NAV w związku z urodzeniem dziecka w Norwegii i brakiem wypracowanego prawa do zasiłku rodzicielskiego (norw. foreldrepenger). Jednorazowa zapomoga wynosi 63 140 NOK na każde dziecko urodzone w Norwegii po 1. stycznia 2018 roku lub 61 120 NOK na każde dziecko urodzone w Norwegii w okresie między 1. stycznia 2017 roku do 1. stycznia 2018 roku.

  • Familieytelser - norweskie określenie oznaczające ogół świadczeń socjalnych, wypłacanych przez NAV i mających związek z sytuacją rodzinną świadczeniobiorcy. Do świadczeń rodzinnych należą m.in. zasiłek rodzinny (norw. barnetrygd) oraz zasiłek opiekuńczy (norw. kontantstøtte).

  • Foreldrepenger - opodatkowany zasiłek wypłacany przez NAV w trakcie urlopu rodzicielskiego (norw. foreldrepermisjon), po narodzinach dziecka / dzieci. Warunkiem uzyskania zasiłku jest wypracowanie przynajmniej przez jednego z rodziców prawa do świadczenia (m.in. przepracowanie 6 z ostatnich 10 miesięcy w Norwegii oraz uzyskanie dochodu minimalnego 0,5G w tym okresie, tj. 46 817 NOK brutto). Dowiedz się więcej na temat tego zasiłku TUTAJ.

  • Fødselsnummer - norweski numer personalny, odpowiednik polskiego numeru PESEL. Składa się z 11 cyfr, gdzie pierwsze 6 cyfr odpowiada dacie urodzenia posiadacza. Numer personalny jest przyznawany wszystkim osobom, które są stałymi członkami norweskiego systemu ubezpieczeń społecznych (norw. folketrygden). Numer umożliwia prowadzenie czynności urzędowych w Norwegii, takich jak rozliczenie podatkowe, uzyskanie zasiłku, założenie konta bankowego itp. Uzyskanie numeru personalnego (lub tymczasowego, tzw. D-nummer) jest konieczne w przypadku chęci podjęcia pracy, rozpoczęcia działalności gospodarczej w Norwegii.

  • Fedrekvote - inaczej nazywane zasiłkiem tacierzyńskim / ojcowskim (norw. pappapermisjon). Jest to część zasiłku rodzicielskiego (norw. foreldrepenger), która jest przeznaczona dla ojca dziecka. Wynosi ona 10 tygodni i może być wykorzystana w dowolnym momencie pobierania świadczenia rodzicielskiego przez ojca dziecka. Aby móc wykorzystać tą część zasiłku, oboje rodzice dziecka muszą mieć wypracowane prawo do zasiłku rodzicielskiego. Fedrekvote przepada, jeśli ojciec nie skorzysta z niego. Matka dziecka może skorzystać z fedrekvote tylko w przypadku, gdy ojciec nie może się zajmować dzieckiem ze względów zdrowotnych. Dowiedz się więcej na temat zasiłku rodzicielskiego TUTAJ.

  • Feilutbetaling - określenie opisujące sytuację, w której dane świadczenie socjalne z NAV zostało wypłacone błędnie (np. błędna kwota świadczenia, okres lub osoba pobierająca świadczenie nie ma do niego prawa). Błędnie wypłacone świadczenia z NAV podlegają zwrotowi, z możliwością kar lub odsetek, jeżeli urząd został wprowadzony umyślnie w błąd przez świadczeniobiorcę.

  • Felles bopel - norweskie sformułowanie oznaczające wspólne zamieszkanie z rodziną.

  • Fellesperioden - tzw. okres wspólny urlopu rodzicielskiego, który może być dowolnie rozdysponowany między rodziców dziecka (jeżeli oboje mają wypracowane prawo do zasiłku rodzicielskiego). Wynosi 26 tygodni według 100% stawki zasiłku rodzicielskiego albo 36 tygodni według 80% stawki zasiłku. W przypadku, gdy tylko jedno z rodziców ma prawo do urlopu / zasiłku rodzicielskiego, rodzic ten może wykorzystać w całości okres wspólny. 

  • Feriepenger - wynagrodzenie urlopowe w Norwegii, stanowiące od 10,2% do 12% rocznego dochodu brutto pracownika. Wynagrodzenie jest wypłacane w okresie wakacyjnym i naliczane od dochodu rocznego uzyskanego w poprzedzającym, zakończonym roku kalendarzowym.

  • Folketrygden - norweski system ubezpieczeń społecznych, członkostwo w nim wymaga opłacania składek na ubezpieczenie społeczne.

  • Folketrygdloven - ustawa regulująca funkcjonowanie systemu ubezpieczeń społecznych w Norwegii. Jest to jednocześnie najważniejszy akt prawny, określający zasady przyznawania świadczeń socjalnych w Norwegii.

  • Folkeregisteret - rejestr ewidencji ludności w Norwegii, część urzędu skarbowego. Rejestr zawiera dane dotyczące adresu zamieszkania / korespondencyjnego osób mieszkających i pracujących w Norwegii. Aktualny adres w Folkeregisteret ma istotne znaczenie w prowadzeniu czynności urzędowo-formalnych w Norwegii. Z danych zawartych w rejestrze korzystają wszystkie norweskie urzędy i instytucje finansowe.

  • Gjenopptak av dagpenger - wznowienie wypłaty zasiłku dla bezrobotnych z NAV. Czynność mająca miejsce w przypadku, w którym osoba pobierająca zasiłek przerwała jego pobieranie wskutek np. znalezienia pracy. W sytuacji ewentualnej ponownej utraty pracy, świadczeniobiorca ma prawo wznowić pobieranie zasiłku, o ile nie został wykorzystany cały okres pobierania, przyznany w pierwotnej decyzji przez NAV. Dowiedz się więcej na temat wznowienia zasiłku dla bezrobotnych TUTAJ.

  • Gravferdsstønad - zasiłek pogrzebowy, świadczenie przyznawane i wypłacane przez NAV w sytuacji śmierci osoby żyjącej i pracującej w Norwegii. Osoba wnioskująca o zasiłek pogrzebowy (np. żona, dziecko zmarłego), może otrzymać do 23 337 NOK z urzędu celem pokrycia wydatków związanych z pochówkiem. 

  • Grensearbeider - tzw. pracownik przygraniczny. Jest to osoba, która regularnie (codziennie lub przynajmniej raz w tygodniu) podróżuje między krajem pochodzenia w Europejskim Obszarze Gospodarczym (np. Polska), a tymczasowym miejscem zamieszkania i pracy w Norwegii. Taka osoba bywa również nazywana prawdziwym pracownikiem przygranicznym (norw. ekte grensearbeider). Osoby mieszkające na stałe w krajach EOG, które podróżują rzadziej niż codziennie / raz w tygodniu między krajem rodzinnym a Norwegię, mają status nieprawdziwego pracownika przygranicznego (norw. uekte grensearbeider). Pojęcie używane w związku z zasiłkiem dla bezrobotnych na permitteringu.

  • Grunnbeløp - w skrócie kwota G, jest to minimalny roczny dochód ustanawiany przez rząd norweski 1. maja każdego roku. Kwota ma istotne znaczenie m.in. przy określaniu prawa do niektórych świadczeń socjalnych (zasiłek dla bezrobotnych, zasiłek rodzicielski) oraz w kwestiach podatkowych (określenie klasy podatkowej podatnika). Aktualna stawka G (obowiązująca od 1. maja 2017 roku) wynosi 93 634 NOK.

  • HELFO - urząd podlegający NAV, zajmujący się kwestiami zdrowotnymi i służbą zdrowia w Norwegii. Urząd ma istotne znaczenie dla cudzoziemców, ponieważ zajmuje się m.in. wydawaniem Europejskiej Karty Ubezpieczenia Zdrowotnego (EKUZ) oraz formularzy E-106 / E-109, na podstawie których ubezpieczenie zdrowotne z Norwegii można przenieść na członków rodziny mieszkających za granicą (np. w Polsce). Przeniesienie uprawnień skutkuje możliwością leczenia w Polsce, na równych zasadach z pacjentami korzystającymi z Narodowego Funduszu Zdrowia.

  • Identitetsdokument - dokument, na podstawie którego można potwierdzić tożsamość danej osoby. Należą do nich np. paszport, norweskie prawo jazdy czy dowód osobisty, w przypadku państw strefy Schengen (takich jak Polska).

  • Inntekt - norweski termin oznaczający dochód.

  • Inntektsevne - zdolność do uzyskiwania dochodu, oparta na zdolności zdrowotnej do wykonywania pracy zarobkowej.

  • Inntektsgivende - norweski termin oznaczający “przynoszący dochód / zarobkowy”.

  • Inntektsopplysninger - dokument, którego pełna nazwa brzmi Inntektsopplysninger for arbeidstaker. Dokument jest wypełniany przez pracodawcę i informuje o zarobkach pracownika. Jest on potrzebny np. przy wnioskowaniu o zasiłek rodzicielski (norw. foreldrepenger) czy zasiłek chorobowy (norw. sykepenger).

  • Inntektstap - określenie oznaczające utratę dochodu. Przyczyną utraty dochodu może być np. utrata pracy, choroba, uraz. Część zasiłków z NAV ma za zadanie pokryć koszty utraty dochodów przez świadczeniobiorcę. Do najbardziej znanych zasiłków tego typu należy zasiłek dla bezrobotnych (norw. dagpenger), zasiłek chorobowy (norw. sykepenger), zasiłek pielęgnacyjny (norw. pleiepenger) oraz zasiłek przejściowy (norw. arbeidsavklaringspenger, AAP).

  • Innvilgelse - termin oznaczający pozytywne rozpatrzenie podania o zasiłek, wysłanego do wcześniej do NAV. Informacja o pozytywnym rozpatrzeniu (przyznaniu) świadczenia, znajduje się na pisemnej decyzji (norw. melding om vedtak), przesłanej do wnioskodawcy przez NAV.

  • Klage på vedtak - odwołanie od decyzji wystawionej przez NAV. Musi być przygotowane pisemnie i wysłane do urzędu w ciągu maksymalnie 6 tygodni od daty wystawienia pierwotnej decyzji urzędu (norw. melding om vedtak). NAV dysponuje terminem na pisemną odpowiedź na odwołanie, który wynosi 6 miesięcy.

  • Klagenemnda - pierwsza instancja odwoławcza NAV, która zajmuje się rozpatrywaniem odwołań od decyzji wystawionych przez urząd. W przypadku podtrzymania pierwotnej decyzji urzędu lub braku satysfakcjonującego rezultatu, zainteresowany może sporządzić kolejne odwołanie kierowane do wyższej instancji niż Klagenemnda. Jest nią tzw. Trygderett, czyli sąd zajmujący się świadczeniami społecznymi.

  • Kodebrikke - tzw. token bankowy, służący do zalogowania się do systemów elektronicznych za pomocą BankID. Token jest wydawany przez banki w Norwegii, wyświetla on sekwencję cyfr, którą należy wpisać w odpowiednie pole przy logowaniu się metodą BankID.

  • Kontantstøtte - nieopodatkowany zasiłek opiekuńczy, przyznawany i wypłacany przez NAV. Przysługuje on osobom, które odprowadzają składki socjalne w Norwegii i posiadają dziecko / dzieci w wieku 13-23 miesięcy. Pozostałymi warunkami uzyskania zasiłku jest stałe zamieszkanie dziecka / dzieci z osobą wnioskującą o zasiłek oraz pobyt dziecka / dzieci w domu lub w prywatnym żłobku. Uczęszczanie dziecka / dzieci do państwowego żłobka skutkuje redukcją lub utratą prawa do zasiłku. Zasiłek jest przyznawany na każde dziecko w wieku 13-23 miesięcy, stawka świadczenia wynosi 7 500 NOK miesięcznie na każde dziecko spełniające warunki. Dowiedz się więcej o zasiłku opiekuńczym TUTAJ {LINK}

  • Legeerklæring - norweski druk zaświadczenia lekarskiego, odpowiednik polskiego ZUS ZLA. Zaświadczenie funkcjonuje również pod nazwą legeattest. W dokumencie powinna się znaleźć informacja na temat diagnozy lekarskiej, prognozy oraz zdolności do pracy lub ewentualnej niezdolności.

  • Leveattest - zaświadczenie potwierdzające, że dana osoba pobierająca świadczenia emerytalno-rentowe nadal żyje.

  • Legitimasjon - podobnie jak słowo identitetsdokument, słowo to oznacza dokument pozwalający na potwierdzenie tożsamości danej osoby (paszport, norweskie prawo jazdy, dowód osobisty w przypadku Polaków i innych obywateli strefy Schengen).

  • Legitimasjonskode - kod wystawiany przez lokalny oddział NAV osobie, która chce założyć profil na stronie internetowej NAV i używać imienia i nazwiska oraz zdefiniowanego przez siebie hasła jako metody logowania.

  • Lønns- og trekkoppgave - dokument roczny wystawiany przez pracodawcę, informujący o dochodach i potrąceniach uzyskanych przez pracownika za ostatni rok podatkowy. Dokument odgrywa istotną rolę w określaniu prawa do niektórych świadczeń z NAV i dotyczy lat przed 2014 rokiem, w którym Lønns- og trekkoppgave zostało zastąpione przez roczne zestawienia o innej nazwie.

  • Lønnsgaranti - fundusz gwarancji płacowych, zarządzany przez NAV. Zajmuje się on wypłatą zaległych zobowiązań finansowych pracowników, którzy wykonywali pracę w firmie znajdującej się w stanie upadłości. Do najczęściej wypłacanych świadczeń należą zaległe wynagrodzenia urlopowe (norw. feriepenger) oraz nadgodziny (norw. overtid). Fundusz współpracuje ściśle z syndykami masy upadłościowej, którzy zajmują się likwidacją majątku firm będących w stanie upadłości. 

  • Lønnslipp - odcinek z pensji, wystawiany co miesiąc pracownikowi przez pracodawcę w Norwegii. Informuje o m.in. o ilości przepracowanych godzin, nadgodzinach, stawce godzinowej, potrąceniach, odjętej z wynagrodzenia zaliczce na podatek. Odcinki z pensji są obowiązkową dokumentacją przy podaniach o większość zasiłków socjalnych w Norwegii.

  • Lønnsoppgave - jedna z nazw rocznego zestawienia dochodów i potrąceń, wystawianego przez pracodawcę pracownikowi do połowy lutego za poprzedni, zakończony rok podatkowy. Dokument ma zastosowanie przy staraniach o niektóre zasiłki z NAV.

  • Lønnsplikt - ustawowy obowiązek wypłaty pracownikowi wynagrodzenia przez pracodawcę w okresie pierwszych 10 dni roboczych od daty rozpoczęcia tymczasowego zwolnienia pracownika z obowiązku wykonywania pracy, nazywanego permitteringiem. Po ustaniu tego obowiązku, pracownik powinien zwrócić się do NAV o wypłatę zasiłku dla bezrobotnych na permitteringu (norw. dagpenger ved permittering). Po upływie 30 tygodni pobierania zasiłku z NAV, pracodawca ma obowiązek wypłaty wynagrodzenia pracownikowi za kolejne 5 dni roboczych permitteringu. Następnie pracownik zwraca się do NAV ponownie o zasiłek dla bezrobotnych na permitteringu. Dowiedz się więcej o permitteringu TUTAJ.

  • Meldekort - tzw. karta meldunkowa, jest elektronicznym dokumentem stanowiącym informację dla NAV o sytuacji osoby poszukującej pracy (norw. arbeidssøker). Wysyłana jest przez tą osobę co 2 tygodnie za pośrednictwem systemu NAV, w którym ta osoba ma profil i zarejestrowane CV. Zawiera 5 pytań, dotyczących stanu zatrudnienia, odbywanego kształcenia, ewentualnych zwolnień lekarskich, urlopów oraz chęci dalszego pozostawania zarejestrowanym w systemie NAV. Osoba, która pobiera zasiłek dla bezrobotnych lub zasiłek przejściowy (AAP) z NAV, ma obowiązek wypełniania i regularnego, terminowego wysyłania kart meldunkowych. Prawidłowe karty meldunkowe stanowią podstawę do wypłaty danego zasiłku, brak wysłania karty może skutkować wstrzymaniem wypłat, a nawet utratą prawa do zasiłku.

  • Melding om vedtak - decyzja wystawiona przez NAV w danej sprawie. Ma formę pisemną i przysługuje prawo odwołania od niej w terminie do 6 tygodni od daty otrzymania decyzji.

  • Minsteinntekt - dochód minimalny, wymagany przy aplikowaniu o zasiłek dla bezrobotnych w Norwegii. Dochód minimalny osoby zainteresowanej wnioskowaniem o zasiłek dla bezrobotnych musi wynosić przynajmniej 1,5G (tj. 140 451 NOK brutto) za ostatni rok kalendarzowy lub 3G (tj. 280 902 NOK) za ostatnie 3 lata kalendarzowe. W dochodzie można uwzględnić ten, który został uzyskany w kraju innym niż Norwegia (np. Polska, Holandia, Niemcy itd.), wówczas z takiego kraju należy uzyskać dokument PD U1, który potwierdza uzyskane dochody i dołączyć dokument do podania o zasiłek dla bezrobotnych w Norwegii.

  • Minsteytelse - świadczenie minimalne, minimalna kwota renty zdrowotnej (norw. uføretrygd), przyznawana w przypadku, gdy osoba ubiegająca się o rentę osiągała niskie dochody przed wystąpieniem trwałej utraty zdolności do pracy w wyniku choroby lub urazu. Dowiedz się więcej na temat renty zdrowotnej TUTAJ.

  • Mødrekvote - zasiłek macierzyński, część zasiłku rodzicielskiego (norw. foreldrepenger), wynoszący 10 tygodni. Aby móc z niego skorzystać, matka dziecka musi mieć wypracowane prawo do urlopu rodzicielskiego. 6 pierwszych tygodni po porodzie wchodzi w skład mødrekvote i musi być wykorzystane przez matkę dziecka ze względów zdrowotnych. Pozostałe 4 tygodnie mogą zostać wykorzystane w późniejszym, dowolnym okresie. Nie ma obowiązku aktywności zawodowej ojca, by można było wykorzystać zasiłek macierzyński. 

  • NAV - urząd ds. pracy i polityki socjalnej w Norwegii, odpowiednik polskiego ZUS oraz UP. Urząd zajmuje się rozpatrywaniem prawa do zasiłków i ich wypłacaniem, kwestiami emerytalnymi oraz wsparciem w poszukiwaniu pracy. Podstawowym aktem prawnym, w oparciu o który funkcjonuje NAV jest ustawa o ubezpieczeniach społecznych (norw. folketrygdloven).

  • Oppfølgingsplan - plan przywrócenia do aktywności zawodowej, opracowywany wspólnie przez pracodawcę oraz pracownika znajdującego się na zwolnieniu lekarskim. Plan powinien zostać przygotowany w ciągu pierwszych 4 tygodni zwolnienia lekarskiego. Powinien zawierać informację na temat zdolności do pracy osoby na zwolnieniu lekarskim oraz zaplanowane czynności, mające przyspieszyć jej powrót do pracy (np. dostosowanie stanowiska pracy do sytuacji zdrowotnej pracownika, określenie wymaganego wsparcia państwa itp.). Plan ułatwia formalną komunikację na linii pracodawca-pracownik w ramach spotkań dialogowych (norw. dialogmøte).

  • Oppsigelse - wypowiedzenie umowy, może być wystawione przez pracodawcę wobec pracownika lub w drugą stronę. Wypowiedzenie musi mieć formę pisemną oraz spełniać szereg innych formalnych aspektów, zdefiniowanych przez norweską Inspekcję Pracy (norw. Arbeidstilsynet).

  • Oppholdstillatelse - pozwolenie na pobyt w Norwegii, dokument który był wydawany na czas określony do momentu pojawienia się nowego dokumentu - rejestracji pobytu (norw. registreringsbevis). Dokument spełniał ważną rolę w procedurach uzyskania zasiłków z Norwegii, był wymagany przy większości aplikacji o świadczenia socjalne z NAV.

  • Pass - norweski termin oznaczający paszport, jest to jeden z dokumentów używanych do potwierdzenia tożsamości w Norwegii i wymagany przy staraniu się o niektóre świadczenia socjalne z NAV (np. zasiłek rodzinny i opiekuńczy).

  • PDU 1 / SED U0002 - druk wydawany przez instytucję zajmującą się składkami na ubezpieczenie społeczne (w Polsce jest nią ZUS, w Norwegii - NAV). Druk służy potwierdzeniu uiszczania składek w kraju, w którym zainteresowana osoba wnioskujei o jego wystawienie. Druk może być przydatny do potwierdzenia zagranicznych dochodów przy ubieganiu się o dagpenger w Norwegii.

  • PDU 2 / SED U0008 - druk wydawany przez NAV w sytuacji, gdy osoba pobierająca zasiłek dla bezrobotnych (norw. dagpenger) zamierza przenieść zasiłek do innego kraju (np. do Polski). Druk uprawnia do eksportu świadczenia na okres maksymalnie 3 miesięcy.

  • Permisjon - urlop rodzicielski w Norwegii, dzieli się na zasiłek macierzyński (norw. mødrekvote), zasiłek ojcowski / tacierzyński (norw. fedrekvote, pappapermisjon) oraz tzw. okres wspólny (norw. fellesperioden), który może zostać dowolnie rozdysponowany pomiędzy współmałżonków.

  • Pappapermisjon - popularne określenie zamienne na zasiłek ojcowski (norw. fedrekvote), jest to okres 10 tygodni urlopu rodzicielskiego, w którym ojciec dziecka może przebywać z dzieckiem i pobierać zasiłek rodzicielski (norw. foreldrepenger), o ile zarówno matka dziecka, jak i ojciec mają wypracowane prawo do urlopu rodzicielskiego. Pappapermisjon / fedrekvote przepada, jeśli ojciec nie skorzysta z niego. Matka dziecka może skorzystać z tej części urlopu rodzicielskiego tylko w przypadku, gdy ojciec nie może się zajmować dzieckiem ze względów zdrowotnych.

  • Permittering - tymczasowe zwolnienie pracownika z obowiązku wykonywania pracy (w przeciwieństwie do wypowiedzenia / zwolnienia, które całkowicie kończy stosunek pracy). Uprawnia pracownika do uzyskania wynagrodzenia od pracodawcy przez pierwsze 10 dni braku aktywności zawodowej (tzw. okres pracodawcy) oraz do zasiłku dla bezrobotnych z NAV w kolejnych dniach braku pracy (norw. dagpenger ved permittering), o ile osoba bezrobotna ma prawo do zasiłku i jest osobą poszukującą pracy (norw. arbeidssøker). Permittering jest formą bezrobocia, w której umowa o pracę pozostaje w mocy, a pracownik oczekuje na nowe zlecenia od pracodawcy. Jest to bardzo popularna forma tymczasowej redukcji personelu w branży stoczniowej, w której istnieją zmienne zapotrzebowania na siłę roboczą. Dowiedz się więcej o uzyskaniu zasiłku dla bezrobotnych w trakcie permitteringu TUTAJ.

  • Permitteringsvarsel - powiadomienie o zbliżającym się permitteringu, które pracodawca wystawia i dostarcza pracownikowi. Dokument musi mieć formę pisemną i zawierać m.in. informację na temat daty rozpoczęcia i zakończenia (o ile jest znana) permitteringu, jego długości, powodzie oraz pouczenie dla pracownika na temat możliwości uzyskania zasiłku dla bezrobotnych w NAV. Dokument musi zostać przedstawiony pracownikowi nie później niż na 14 dni przed rozpoczęciem permitteringu.

  • Permitteringsårsak - dokument wypełniany przez pracodawcę, potrzebny do uzyskania zasiłku dla bezrobotnych na permitteringu z NAV. Dokument zawiera szczegółowe informacje na temat pracownika i samego permitteringu, każdy pracodawca ma obowiązek go wypełnić, by pracownik mógł uzyskać zasiłek z NAV.

  • Pleiepenger - zasiłek pielęgnacyjny, czyli świadczenie socjalne z NAV, przysługujące osobom, które utraciły zdolność uzyskiwania dochodu w Norwegii wskutek konieczności rezygnacji z pracy na rzecz ciągłej opieki i nadzoru nad chorym lub niepełnosprawnym dzieckiem. 

  • Registreringsbevis - rejestracja pobytu wystawiana przez policję w Norwegii, uprawnia do pobytu i pracy w Norwegii. Jest to dokument wydawany na czas nieokreślony. Należy się o niego ubiegać w momencie przekroczenia okresu 3 miesięcy ciągłego pobytu w Norwegii. Dokument jest potrzebny przy staraniu się o najważniejsze zasiłki w Norwegii (zasiłek rodzinny i opiekuńczy, zasiłek dla bezrobotnych i inne). Poprzednikiem dokumentu było pozwolenie na pobyt wydawane na czas określony (norw. oppholdstillatelse).

  • Rett kopi - kopia paszportu zagranicznego, uwierzytelniona przez instytucje norweskie, mające prawo do uwierzytelniania dokumentów (np. ambasady i konsulaty Królestwa Norwegii, posterunki policji, autoryzowane biura księgowe w Norwegii). Dokument jest potrzebny przy staraniach o zasiłek rodzicielski z Norwegii (norw. foreldrepenger), w przypadku, gdy jedno z rodziców dziecka mieszka w Polsce i nie ma wypracowanego prawa do urlopu rodzicielskiego.

  • Samboerskap - norweski termin oznaczający konkubinat.

  • Skattekort - karta podatkowa, dokument na podstawie którego potrącana jest zaliczka na podatek w Norwegii (norw. forskuddstrekk) według określonej tabeli podatkowej.

  • Sluttårsak - dokument wypełniany przez pracodawcę w związku z ubieganiem się zwolnionego pracownika o zasiłek dla bezrobotnych z NAV (norw. dagpenger ved arbeidsløshet). Dokument zawiera szczegółowe informacje na temat pracownika i zakończonego stosunku pracy, każdy pracodawca ma obowiązek go wypełnić, by pracownik mógł uzyskać zasiłek dla bezrobotnych z NAV.

  • Stønad - norweski termin oznaczający świadczenie z NAV.

  • Sykefravær - norweski termin oznaczający nieobecność w pracy spowodowaną chorobą lub urazem.

  • Sykemelding - zwolnienie lekarskie w Norwegii, podstawa do wnioskowania o zasiłek chorobowy (norw. sykepenger).

  • Sykepenger - zasiłek chorobowy w Norwegii, wypłacany osobom, które w wyniku choroby lub urazu nie są w stanie wykonywać pracy. Zasiłek przysługuje osobom, które przepracowały minimum 4 tygodnie w danej firmie (wyjątkiem jest sytuacja, w której pracownik ulegnie wypadkowi w miejscu pracy, wówczas zasiłek przysługuje nawet od pierwszego dnia pracy). Wysokość zasiłku wynosi 100% średnich wynagrodzeń, świadczenie jest wypłacane na podstawie norweskich i zagranicznych zwolnień lekarskich przez maksymalnie 52 tygodnie. Jeśli po upływie 52 tygodni osoba pobierająca zasiłek chorobowy nadal nie jest w stanie wrócić do pracy, może ubiegać się o zasiłek przejściowy (norw. arbeidsavklaringspenger, APAP) na czas dalszego leczenia / rehabilitacji, o ile spełnia określone warunki. 

  • Søknad - termin norweski oznaczający ogólnie podanie / wniosek, często dotyczy podania o zasiłek w Norwegii. W przypadku podań o świadczenia socjalne z NAV, muszą one być wypełnione na stosownych drukach NAV oraz zawierać załączoną dokumentację, potwierdzającą prawo do danego świadczenia socjalnego.

  • Trygdeavgift - norweska składka na ubezpieczenie społeczne - część pracownika. Stanowi część należnego podatku w Norwegii (norw. utliknet skatt) i wynosi 8,2% całorocznego dochodu brutto pracownika lub 11,4% dochodu brutto w przypadku osób prowadzących działalność gospodarczą (norw. næringsdrivende). Opłacanie składki na decydujące znaczenie przy określaniu prawa do zasiłków z NAV.

  • Trygdepliktig - termin norweski oznaczający, że dany dochód lub świadczenie jest objęty obowiązkowym naliczeniem składki na ubezpieczenie społeczne.

  • Trygdeytelser - ogólna nazwa określająca zasiłki i inne świadczenia socjalne wypłacane w Norwegii przez NAV.

  • Uekte grensearbeider - tzw. nieprawdziwy pracownik przygraniczny. Termin używany przez NAV głównie wobec osób, które pracują w Norwegii w systemie rotacyjnym, gdzie wypracowane nadgodziny (norw. overtid) są wykorzystywane jako czas wolny od pracy (norw. avspasering) w kraju rodzinnym, należącym do Europejskiego Obszaru Gospodarczego (np. Polska). Nieprawdziwi pracownicy przygraniczni, podobnie jak prawdziwi (norw. ekte grensearbeidere) mają prawo do pobierania zasiłku dla bezrobotnych na permitteringu w kraju rodzinnym. Dowiedz się więcej na temat permitteringu TUTAJ.

  • Uførepensjon - renta zdrowotna w Norwegii, świadczenie przysługujące osobom, które w wyniku urazu lub choroby nabawiły się trwałej niezdolności do wykonywania pracy. Zwykle przyznawana po wieloletnim pobieraniu zasiłku przejściowego (norw. arbeidsavklaringspenger), w przypadku braku skuteczności leczenia / rehabilitacji, a tym samym niemożności przywrócenia chorej / poszkodowanej osoby do czynności zawodowych. Świadczenie jest opodatkowane.

  • Årsoppgave fra NAV - roczne zestawienie z NAV, zawierające informacje na temat wszystkich pobieranych świadczeń z tego urzędu (opodatkowanych i nieopodatkowanych) w ostatnim, zakończonym roku podatkowym. Dokument zawiera także informacje na temat okresu pobierania danego świadczenia oraz ewentualnej zaliczce podatkowej, jeśli pobierane były opodatkowane zasiłki z NAV. Dokument ma zastosowanie w rozliczeniach podatkowych.

 

Autor: Borys Borowski / NorEkspert

 

Formularz kontaktowy
Zobacz inne artykuły dotyczące zasiłków w Norwegii:

Zasiłki i świadczenia socjalne w Norwegii - słownik norweskich pojęć.

Wnioskując o zasiłki w Norwegii, często można się spotkać z skomplikowaną, norweską terminologią. Znajomość pojęć i terminów stosowanych przez NAV może znacząco ułatwić rozwiązywanie problemów natury urzędowej w Norwegii.

Zasiłek przejściowy (AAP) w Norwegii - zmiany od stycznia 2018 roku.

Od 1. stycznia 2018 roku wchodzą w życie zmiany ustawowe dotyczące norweskiego zasiłku przejściowego (AAP). Wśród nich znaleźć można m.in. skrócenie podstawowego okresu pobierania zasiłku oraz ograniczenie możliwości pobierania świadczenia za granicą (np. w Polsce).

Zasiłek rodzicielski w Norwegii - 100% norweskich dochodów podczas opieki nad dzieckiem

Nowo narodzone dziecko wymaga stałej opieki przynajmniej jednego z rodziców. Norweski zasiłek rodzicielski umożliwia sprawowanie opieki nad dzieckiem, bez utraty poprzednich dochodów. Do wykorzystania jest nawet 59 tygodni urlopu z zachowaniem 100% byłych zarobków.

Masz pytania? Zadzwoń pod nr +48 58 500 95 766 lub wypełnij formularz kontaktowy