Omstillingsstønad – świadczenie po zmarłym współmałżonku (dawniej renta wdowia – gjenlevendepensjon)

Omstillingsstønad to świadczenie z NAV, które ma na celu zapewnienie wsparcia finansowego osobom, które straciły współmałżonka, zarejestrowanego partnera lub konkubenta z dziećmi. Jego głównym zadaniem jest pomoc w okresie dostosowania się do nowej sytuacji życiowej i finansowej po śmierci bliskiej osoby. Świadczenie to ma charakter czasowy i jest przyznawane, aby umożliwić osobie owdowiałej powrót na rynek pracy lub zwiększenie własnych dochodów, tak aby mogła samodzielnie się utrzymać.

Od 1 stycznia 2024 roku omstillingsstønad zastąpiło dotychczasową „rentę wdowią” (gjenlevendepensjon). Zmiana ta oznacza, że świadczenie nie jest już przyznawane dożywotnio, a jego warunki i okres wypłaty są ściśle związane z aktywnością zawodową i możliwościami samodzielnego utrzymania się osoby owdowiałej.

Staż związku i sytuacja rodzinna

Świadczenie przysługuje, jeśli małżeństwo lub zarejestrowany związek partnerski trwał minimum 5 lat lub gdy para posiadała wspólne dzieci. Prawo do wsparcia mają również osoby, które w momencie śmierci współmałżonka sprawowały opiekę nad jego dziećmi z poprzednich relacji (wymagany min. 5-letni staż opieki). Co ważne, w świetle tych przepisów separacja jest traktowana na równi z małżeństwem. W określonych sytuacjach o pomoc mogą ubiegać się także osoby rozwiedzione (np. gdy małżeństwo trwało min. 25 lat lub 15 lat przy wspólnych dzieciach, a śmierć nastąpiła do 5 lat po rozwodzie).

Wysokość świadczenia

Pełna kwota omstillingsstønad wynosi rocznie 2,25 stawki G (kwoty bazowej), jednak jej ostateczna wysokość zależy od stażu ubezpieczeniowego zmarłego w Norwegii oraz Twoich własnych zarobków. Jeśli Twój roczny dochód przekroczy połowę kwoty G, świadczenie zostanie odpowiednio pomniejszone (o 45% nadwyżki). Istnieje również górny limit dochodowy (ok. 715 000 NOK rocznie), powyżej którego wypłata zazwyczaj nie przysługuje, choć warto złożyć wniosek, by zachować samo prawo do świadczenia na wypadek zmiany sytuacji finansowej.

Obowiązek aktywności zawodowej

Omstillingsstønad ma charakter przejściowy, dlatego po 6 miesiącach od straty bliskiej osoby NAV wymaga podjęcia pracy (min. 50% etatu) lub innej aktywności, jak nauka czy zakładanie firmy. Po roku wymóg ten może wzrosnąć do pełnego wymiaru godzin. Istnieją jednak wyjątki od tej zasady, np. ze względu na zły stan zdrowia, brak możliwości zapewnienia opieki nad dziećmi czy konieczność zajmowania się chorym członkiem rodziny. Standardowo pomoc wypłacana jest przez 3 lata. Istnieje możliwość przedłużenia go o kolejne 2 lata np. jeśli osoba wnioskująca podejmie naukę w celu podniesienia swoich kwalifikacji i znalezienia pracy.