Utrata pracy w Norwegii – kiedy może Cię to spotkać?
Choć Norwegia słynie z ochrony praw pracownika, różne okoliczności mogą sprawić, że stracisz zatrudnienie. Możesz otrzymać wypowiedzenie umowy od swojego pracodawcy z uwagi na np. gorszą sytuację na rynku, redukcję etatów czy utratę ważnego projektu. Twój kontrakt może mieć też charakter terminowy i wygasnąć wraz z datą zakończenia, a pracodawca nie zaoferuje Tobie przedłużenia stosunku pracy. Często sam charakter wykonywanej pracy może być sezonowy (np. projekty krótkoterminowe).
Wreszcie, możesz wypowiedzieć umowę z własnej inicjatywy, gdy chcesz zmienić pracę lub po prostu obecna nie spełnia Twoich oczekiwań. W każdej z tych sytuacji rezultat jest podobny – zostajesz bez pracy i bez dochodu, gdy skończy się okres wypowiedzenia. Jakie masz możliwości w takiej sytuacji?
Straciłeś pracę w Norwegii?
Dagpenger z NAV – co to jest i jak może Ci pomóc?
Jeżeli spełnisz kilka warunków, możesz ubiegać się o dagpenger. Co to takiego? Jest to po prostu zasiłek dla bezrobotnych z NAV, czyli urzędu, który jest odpowiednikiem polskiego ZUS oraz Urzędu Pracy. Pełna nazwa tego zasiłku to dagpenger ved arbeidsløshet / dagpenger ved arbeidsledighet – czyli zasiłek dla bezrobotnych wskutek utraty pracy.
Zasiłek dla bezrobotnych w Norwegii ma za zadanie częściowo zabezpieczyć Twoje dochody, gdy aktywnie poszukujesz pracy. Słowo “aktywne” pojawia się w tym kontekście nieprzypadkowo i rozwiniemy je w dalszej części artykułu.
Permittering w Norwegii, czyli przejściowy brak pracy
Permittering to specjalny przypadek braku pracy, gdy pracodawca w Norwegii chwilowo nie ma dla Ciebie zleceń (np. spowodowane przestojem w działalności) i jest zmuszony by tymczasowo zawiesić Twój stosunek pracy. Wówczas również możesz się ubiegać o dagpenger z NAV. Dla permitteringu obowiązują specjalne zasady, więcej na ten temat znajdziesz w dedykowanym artykule o permitteringu.
Warunki uzyskania zasiłku dla bezrobotnych z NAV
Masz prawo do zasiłku dla bezrobotnych w Norwegii wtedy, gdy spełniasz wszystkie poniższe warunki:
- Twój standardowy czas pracy został zredukowany o minimum 50%. Jeśli masz więcej niż jednego pracodawcę, wszystkie godziny pracy z poszczególnych miejsc sumują się do obliczenia tej redukcji. Warto pamiętać, że wymóg ten dotyczy Twojego normalnego wymiaru czasu pracy sprzed okresu bezrobocia lub przymusowego ograniczenia etatu,
- Masz wypracowany dochód minimalny (minsteinntekt) – piszemy o nim więcej w kolejnym akapicie,
- Aktywnie poszukujesz pracy – czyli jesteś w stanie w każdej chwili podjąć jakąkolwiek nową pracę, przynajmniej na pół etatu i brać udział w aktywnościach, które zaplanuje dla Ciebie NAV,
- Przebywasz w Norwegii i jesteś członkiem systemu ubezpieczeń społecznych w tym kraju – w niektórych przypadkach możesz przebywać poza Norwegią, wrócimy do tego,
- Masz mniej niż 67 lat.
Dochód minimalny – ile musisz zarobić, żeby móc dostać dagpenger?
Minimalny dochód (minsteinntekt) to jeden z podstawowych warunków, które musisz spełnić, żeby otrzymać dagpenger (zasiłek dla bezrobotnych) w Norwegii. Obecnie musisz wykazać, że osiągnąłeś dochód co najmniej:
- 195 240 NOK (1,5G) w ciągu ostatnich 12 miesięcy, lub
- 390 480 NOK (3G) w ciągu ostatnich 36 miesięcy.
G to grunnbeløpet w systemie ubezpieczeń społecznych (folketrygden) – kwota bazowa, którą NAV aktualizuje co roku (zwykle od 1 maja). Aktualnie G wynosi 130 160 NOK (od 1 maja 2025).
Nie tylko dochody z pracy są brane pod uwagę
Przy wyliczeniu dochodu minimalnego, głównie będziesz brać pod uwagę swoje dochody z pracy (arbeidsinntekt). Pamiętaj, że nie są to wszystkie dochody, które NAV uzna za spełniające kryteria. W dochodzie minimalnym możesz też uwzględnić:
- Zasiłek rodzicielski (foreldrepenger),
- Zasiłek ciążowy (svangerskapspenger),
- Zasiłek chorobowy, powiązany z ciążą (svangerskapsrelaterte sykepenger).
Wszystkie wymienione dochody są równoważne z dochodem z pracy.
Twoje dochody z Polski i innych krajów też się liczą!
Do wyliczenia dochodu minimalnego możesz brać pod uwagę inne dochody, niż te z Norwegii. Twoje dochody z Polski, Holandii, Niemiec, Belgii czy innych krajów EOG (Europejski Obszar Gospodarczy) też są brane pod uwagę przez NAV. Pamiętaj, aby uwzględnić te dochody, musisz do wniosku o dagpenger załączyć specjalny formularz E-301 / PD U1. Dokument ten zaświadcza, jakie dochody osiągnąłeś w danym kraju. Każdy kraj EOG, w którym pracowałeś, wystawia własny druk E-301 / PD U1.
Dagpenger w Norwegii – ile wynosi zasiłek dla bezrobotnych?
Norweski zasiłek dla bezrobotnych (dagpenger) jest wyliczany na podstawie Twoich wcześniejszych dochodów zarejestrowanych i udokumentowanych w NAV. Obecnie standardowa stawka świadczenia wynosi 62,4% podstawy wyliczenia. Do podstawy nie wlicza się dochodu powyżej 6G, czyli obecnie 780 960 NOK.
Oprócz bazowej stawki zasiłku możesz też otrzymać dodatek na dzieci (barnetillegg), jeżeli masz na utrzymaniu dzieci do 18. roku życia. Aktualna stawka dodatku to 38 NOK dziennie na każde dziecko (co odpowiada 190 NOK tygodniowo na dziecko).
Jeżeli pobierasz już z Norwegii zasiłek rodzinny (barnetrygd), możesz go pobierać równolegle z dodatkiem barnetillegg do dagpenger (to są dwa różne świadczenia).
Zostałeś zwolniony? Należy Ci się wsparcie!
Dagpengegrunnlag – czyli od jakiej kwoty urząd obliczy wysokość Twojego zasiłku dla bezrobotnych
Powyżej napisaliśmy, jaki procent od swoich dochodów otrzymasz w ramach dagpenger. A jakie dochody w ogóle NAV weźmie pod uwagę do wyliczenia tej wartości? Pewnie myślisz, że te same, które podałeś do dochodu minimalnego. Nie do końca. W tym przypadku lista jest znacznie szersza!
Oto lista dochodów i zasiłków, które NAV bierze pod uwagę przy wyliczeniu podstawy dagpenger (dagpengegrunnlag):
- Dochody z pracy (lønnsinntekter),
- Zasiłek chorobowy (sykepenger),
- Zasiłek na opiekę (omsorgspenger),
- Zasiłek pielęgnacyjny (pleiepenger),
- Zasiłek szkoleniowy (opplæringspenger),
- Zasiłek ciążowy (svangerskapspenger),
- Zasiłek rodzicielski (foreldrepenger),
- Zasiłek dla bezrobotnych (dagpenger).
Jak widać, lista jest całkiem spora. Oczywiście Twoje dochody z zagranicy także są brane pod uwagę i liczone jako dochody z pracy.
Jest też lista dochodów, których NAV nie weźmie pod uwagę przy wyliczeniu podstawy do dagpenger. Są to:
- Dochód z działalności gospodarczej (næringsinntekt),
- Zasiłek rehabilitacyjny (arbeidsavklaringspenger – AAP),
- Emerytury i renty (pensjon),
- Świadczenie jednorazowe przy narodzinach dziecka, czyli norweskie “becikowe” (engangsstønad ved fødsel).
Jak obliczyć zasiłek dla bezrobotnych w Norwegii?
Jeżeli chcesz obliczyć wysokość zasiłku dla bezrobotnych w Norwegii, możesz skorzystać z narzędzia, które NAV udostępnia na swojej stronie internetowej. Jest to zupełnie darmowy kalkulator wysokości dagpenger. Musisz się jedynie zalogować na stronie NAV, by móc z niego skorzystać.
Jak długo można pobierać zasiłek dla bezrobotnych w Norwegii?
To, jak długo będziesz mógł pobierać dagpenger, zależy od Twoich wcześniejszych dochodów. Jeśli zarobiłeś więcej, będziesz mógł otrzymywać zasiłek z NAV nawet przez 2 lata (104 tygodnie). Jeśli Twoje zarobki przed bezrobociem były niższe, okres ten wyniesie maksymalnie 1 rok (52 tygodnie). Jakie są dokładne progi?
- Jeśli w ostatnim roku kalendarzowym (lub średnio w ciągu ostatnich 3 lat) zarobiłeś minimum 260 320 NOK (2G), masz prawo do otrzymywania dagpenger przez maksymalnie 104 tygodnie (2 lata).
- Jeśli w ostatnim roku kalendarzowym (lub średnio w ciągu ostatnich 3 lat) zarobiłeś mniej niż 260 320 NOK (2G), masz prawo pobierać dagpenger przez maksymalnie 52 tygodnie (1 rok).
Oczywiście w obu przypadkach maksymalny okres nie oznacza, że przez cały ten czas będziesz tylko biernie pobierać świadczenie. Twoim obowiązkiem jest aktywna współpraca z NAV w celu jak najszybszego powrotu na rynek pracy.
Wniosek o dagpenger – jakie dokumenty musisz złożyć w NAV?
Pamiętaj, że urząd nie przyzna Ci dagpenger automatycznie, gdy stracisz pracę. Musisz złożyć do NAV stosowny wniosek o dagpenger wraz z dokumentacją. Możesz to zrobić elektronicznie lub papierowo. Do wniosku musisz dołączyć kopie lub skany następujących dokumentów:
- Bekreftelse på sluttårsak/nedsatt arbeidstid – zaświadczenie o rozwiązaniu stosunku pracy lub redukcji czasu pracy,
- Wypowiedzenie – dokument, który jest podstawą rozwiązania Twojego stosunku pracy (chyba, że po prostu Twoja umowa wygasła i nie została przedłużona),
- Sluttattest – czyli norweskie świadectwo pracy,
- Umowa o pracę – ostatnia, która obowiązywała przed zakończeniem pracy,
- Registreringsbevis – czyli rejestrację pobytu z norweskiej policji,
- Zestawienie dochodów za ubiegły rok podatkowy lub za ostatnie 3 lata – w zależności od tego, w którym wariancie spełniasz warunek dochodu minimalnego,
- Odcinki z pensji (lønnslipp-y) – za ostatnie 3 miesiące,
- Dokument PD U1 (wcześniej E‑301)- wymagany tylko w przypadku, gdy chcesz brać pod uwagę dochody z innych krajów niż Norwegia,
- Akty urodzenia dzieci – tylko jeśli się starasz o dodatek na niepełnoletnie dzieci.
Rejestracja jako arbeidssøker – równie ważne jak wniosek!
Jeśli chcesz pobierać zasiłek dla bezrobotnych w Norwegii, musisz być zarejestrowany w systemie NAV jako osoba poszukująca pracy (arbeidssøker). To jest bardzo ważne i wielu Polaków w Norwegii o tym zapomina!
NAV nie wypłaci Tobie dagpenger za dni, w których nie byłeś zarejestrowany w systemie. Samej rejestracji można dokonać na stronie internetowej NAV. Będziesz musiał przejść przez kilka kroków i odpowiedzieć na pytania urzędu. Poza tym urząd wymaga, żebyś zaktualizował CV na swoim profilu.
Meldekort – nigdy nie zapominaj o kartach meldunkowych!
Gdy otrzymasz pozytywną decyzję w sprawie dagpenger i NAV przyzna Ci zasiłek dla bezrobotnych, będziesz miał odtąd nowy obowiązek względem urzędu. Będzie to regularne wysyłanie kart meldunkowych (meldekort).
Karty meldunkowe służą do informowania NAV o swojej aktualnej sytuacji. Trzeba je wypełniać i wysyłać do urzędu co 14 dni. NAV dopiero wypłaci Ci kolejną kwotę zasiłku, gdy otrzyma meldekort za dany okres.
Co znajdziesz w meldekort?
Będziesz musiał odpowiedzieć na 5 pytań.
- Czy pracowałeś przez ostatnie 2 tygodnie?
- Czy byłeś chory przez ostatnie 2 tygodnie?
- Czy wykorzystywałeś urlop przez ostatnie 2 tygodnie?
- Czy uczestniczyłeś w kursie lub szkoleniu przez ostatnie 2 tygodnie?
- Czy chcesz być nadal zarejestrowany w systemie NAV?
W większości przypadków osoby całkowicie bezrobotne odpowiadają „nie” na pierwsze cztery pytania oraz „tak” na ostatnie. Ostateczne odpowiedzi zawsze muszą jednak odzwierciedlać Twoją faktyczną sytuację.
Pamiętaj, że masz obowiązek zgłaszać NAV każdą zmianę, taką jak praca dorywcza, choroba, urlop czy udział w kursie – nawet jeśli trwały tylko kilka dni.
Dagpenger a wyjazd do Polski – czy można pobierać zasiłek poza Norwegią?
Zasadą jest, że aby pobierać dagpenger, musisz przebywać w Norwegii i być do dyspozycji norweskiego rynku pracy. NAV bardzo rygorystycznie podchodzi do kwestii pobytu za granicą. Jeśli planujesz wyjazd do Polski, nawet krótki, powinieneś poinformować o tym NAV (np. poprzez meldekort lub kontakt z urzędem).
Krótkie wyjazdy weekendowe są co do zasady dopuszczalne, ponieważ dni weekendowe i tak nie są dniami wypłaty świadczenia. Inaczej wygląda sytuacja w przypadku dłuższych wyjazdów lub pobytu za granicą w dni robocze.
Jeżeli przebywasz poza Norwegią bez zgłoszenia tego do NAV, urząd może zażądać zwrotu nienależnie pobranego zasiłku, a w niektórych przypadkach nałożyć dodatkowe sankcje.
Czy są wyjątki? Eksport dagpenger do Polski (PD U2)
Tak – istnieje możliwość tzw. eksportu dagpenger do innego kraju EOG, w tym do Polski, na okres do 3 miesięcy, w celu aktywnego poszukiwania pracy.
Aby z tego skorzystać:
- musisz złożyć w NAV wniosek o dokument PD U2 przed wyjazdem z Norwegii,
po przyjeździe do Polski musisz zarejestrować się jako osoba poszukująca pracy w powiatowym urzędzie pracy w określonym terminie.
Ważne: w czasie eksportu dagpenger świadczenie nadal pochodzi z Norwegii i jest wypłacane przez NAV, a nie przez polski urząd pracy. Polska instytucja pełni rolę rejestracyjną i kontrolną, ale nie jest płatnikiem zasiłku.
Zasadniczo przed wyjazdem na PD U2 trzeba przez pewien czas pozostawać do dyspozycji NAV jako osoba bezrobotna w Norwegii (w praktyce zwykle około 4 tygodni, choć NAV może indywidualnie ocenić sytuację).
Jeżeli po okresie poszukiwania pracy w Polsce wrócisz do Norwegii, nie zawsze musisz składać całkowicie nowego wniosku o dagpenger – wiele zależy od tego, czy nadal masz niewykorzystane prawo do świadczenia i czy nie upłynął maksymalny okres jego pobierania.
Masz problemy z wnioskiem o Dagpenger?
Straciłeś pracę z własnej winy? Poczekasz dłużej na dagpenger
Może się zdarzyć, że sam wypowiesz umowę o pracę lub pracodawca zwolni Cię dyscyplinarnie. Taka sytuacja ma bardzo duże znaczenie w kontekście dagpenger.
Jeżeli NAV uzna, że utrata pracy nastąpiła z Twojej winy, będzie Cię obowiązywał dłuższy okres oczekiwania, czyli tzw. forlenget ventetid. Oznacza to, że będziesz musiał odbyć karencję i przez pierwsze 18 tygodni okresu zasiłku nie dostaniesz pieniędzy.
Karencja rozpoczyna się w tym samym czasie, kiedy zacząłbyś pobierać zasiłek dla bezrobotnych. Ważne jest, żebyś jak najszybciej dopełnił formalności i złożył wniosek o dagpenger pomimo karencji. W innym wypadku jej termin się proporcjonalnie przesuwa w czasie.
Okres karencji może zostać przedłużony, jeśli straciłeś pracę wielokrotnie z własnej winy lub wypowiadałeś umowy w ciągu ostatnich 12 miesięcy. Wówczas NAV może na Ciebie nałożyć karencję, sięgającą nawet 26 tygodni! Dlatego warto być ostrożnym przy podejmowaniu decyzji np. o odejściu z firmy.
Podsumowanie
Jeżeli straciłeś pracę w Norwegii, dagpenger z NAV będzie na pewno dobrym rozwiązaniem przejściowym dla Ciebie. Zauważ, że warunki uzyskania tego zasiłku nie są wygórowane. Większość osób, które pracowały w Norwegii, może spokojnie udokumentować wymagany dochód. Pozostałe warunki są także dość łatwe do spełnienia. Dla wielu Polaków sporą niedogodnością jest fakt, że muszą przebywać w Norwegii, gdy pobierają zasiłek. Jednak warto pamiętać, że po pierwsze zasiłek ma jedynie zabezpieczyć czas bez dochodu, gdy szuka się nowej pracy. Po drugie zaś, jeśli życie w Norwegii jest zbyt drogie, by sfinansować je z zasiłku, zawsze można poprosić NAV o przeniesienie zasiłku do Polski na 3 miesiące.