Feriepenger w Norwegii – co to jest?
Feriepenger to wynagrodzenie urlopowe w Norwegii. W praktyce jest to procentowy dodatek do pensji, który pracownik wypracowuje bezpośrednio w ciągu roku kalendarzowego, poprzedzającego rok urlopowy. Co to oznacza dla Ciebie? Jeżeli zacząłeś pracę w Norwegii w 2021 roku, to dopiero w 2022 roku, w sezonie urlopowym, otrzymasz swoje pierwsze wynagrodzenie urlopowe. Jego wysokość zaś będzie oparta na Twoim dochodzie z 2021 roku.
Prawo o zasadach naliczania i wypłacania feriepenger jest zapisane w norweskiej ustawie urlopowej (ferieloven). Zgodnie z tą ustawą, jeśli rok wcześniej nie byłeś zatrudniony, nadal masz prawo do urlopu, ale w takim przypadku nie otrzymasz feriepenger. Czyli w podanym powyżej przykładzie, jeżeli zacząłeś pracę powiedzmy w lutym 2021 roku, to w wakacje 2021 roku masz prawo do urlopu, ale nie masz prawa do wynagrodzenia urlopowego. Do feriepenger będzie miał prawo dopiero w 2022 roku.
Prawo do otrzymania feriepenger przysługuje tylko pracownikom, czyli osobom, które są zatrudnione w jakiejś firmie i wykonują dla pracodawcy określoną pracę. W związku z tym jeżeli jesteś freelancerem lub osobą samozatrudnioną (prowadzisz działalność gospodarczą i masz numer organizacyjny), nie masz prawa do feriepenger na mocy norweskiej ustawy urlopowej.
Ile dni urlopu przysługuje Ci w Norwegii?
Jeśli pracujesz w Norwegii, masz prawo do 25 dni urlopu wypoczynkowego w ciągu roku. Osoby, które ukończyły 60. rok życia, mają do dyspozycji dodatkowe 6 dni urlopu. W odróżnieniu od Polski, sobota jest w Norwegii dniem pracującym, więc jest wliczana do dni urlopowych. Jeżeli weźmiesz urlop na 3 tygodnie, to z Twojej puli urlopowej zniknie 18 dni (dni robocze + soboty). W Polsce Twoja pula dni urlopowych pomniejszyłaby się tylko o 15 dni (dni robocze).
Układ zbiorowy – jaki ma wpływ na Twój urlop
Pracownicy, którzy są objęci układem zbiorowym w LO / NHO, w sektorze państwowym, sektorze miejskim lub innych mniejszych układach zbiorowych, otrzymują 5 tygodni urlopu wypoczynkowego (zamiast 4 tygodni), co stanowi 30 dni roboczych. Przypominamy – tydzień urlopu w Norwegii to 5 dni roboczych + sobota.
Osoby powyżej 60. roku życia, które są objęte układem zbiorowym, mają prawo do 6 tygodni urlopu.
Jaka jest wysokość feriepenger?
Wysokość feriepenger jest uzależniona od długości urlopu, czyli od tego, czy jesteś objęty układem zbiorowym.
- Urlop przez 4 tygodnie
Jeśli Twój urlop wynosi 4 tygodnie i 1 dzień (25 dni, w przypadku 6-dniowego tygodnia pracy), bądź 4 tygodnie i 2 dni (21 dni, w przypadku 5-dniowego tygodnia pracy), Twoje feriepenger będą stanowić 10,2% pensji brutto z ubiegłego roku.
- Urlop przez 5 tygodni
Jeśli masz prawo do 5 tygodni urlopu (25 dni w przypadku 5-dniowego tygodnia pracy lub 30 dni w przypadku 6-dniowego tygodnia pracy), stawka wynagrodzenia urlopowego wyniesie 12,0% – jest to możliwe, jeśli jesteś objęty układem zbiorowym.
Wyższe feriepenger dla 60-latków
Pracownikom, którzy ukończą 60 lat, przysługuje jeden dodatkowy tydzień urlopu. Oznacza to, że otrzymają oni o 2,3% większą kwotę feriepenger (łącznie 12,5%) w stosunku do tego, co otrzymywali wcześniej. Jeśli już wcześniej w ramach układu zbiorowego przysługiwało im 5 tygodni urlopu i stawka 12% feriepenger, to po ukończeniu 60 roku życia otrzymują łącznie 6 tygodni urlopu oraz feriepenger, stanowiące 14,3% wynagrodzenia (powiększenie o 2,3%). Podwyższone stawki nie dotyczą osób, których dochody są wyższe niż 6 G.
Wypłata feriepenger – kiedy możesz się spodziewać?
Zgodnie z ustawą urlopową, pracodawca musi wypłacić pracownikowi feriepenger w ostatni dzień jego pracy przed urlopem. Prawo dopuszcza, aby pracownik mógł żądać wypłaty feriepenger najpóźniej na tydzień przed rozpoczęciem urlopu. Wiele firm ma jednak własne, sztywnie ustalone daty wypłacania feriepenger i nie zawsze prośby pracowników są brane pod uwagę. Jeżeli urlop jest podzielony, wynagrodzenie urlopowe jest odpowiednio wypłacane w transzach. Ustawa urlopowa nie zezwala na wypłacanie feriepenger jako części miesięcznego wynagrodzenia.
Musisz wykorzystać swój urlop w Norwegii!
Każdy pracownik ma również obowiązek wykorzystać przysługujące mu dni urlopowe. Dni urlopu, które nie zostały wykorzystane w danym roku, muszą zostać wykorzystane w roku następnym. Ważną kwestią jest brak możliwości otrzymania ekwiwalentu pieniężnego w zamian za niewykorzystanie urlopu – takie działanie jest niezgodne z prawem. Opcja ta jest tylko możliwa w przypadku, w którym umowa o pracę zostaje rozwiązana.
Z jakich dochodów wyliczamy feriepenger?
Feriepenger powinieneś obliczać na podstawie wynagrodzenia brutto, które uzyskałeś w ubiegłym roku. Czyli jeżeli zarobiłeś 400 000 NOK brutto w 2021 roku, to powinieneś dostać 40 800 NOK (400 000 NOK x 10,2%) feriepenger w okresie wakacyjnym, w 2022 roku.
Do podstawy feriepenger wliczają się następujące składniki:
- podstawowe wynagrodzenie,
- premie / prowizje,
- płaca za nadgodziny,
- dodatek za szczególnie trudne warunki pracy (smusstillegg),
- dodatek za pracę na akord / pracę w systemie zmianowym,
- zasiłek chorobowy, wypłacony w okresie pracodawcy (pierwsze 16 dni chorobowego),
- zasiłek chorobowy do 10 dni wypłacany przez pracodawcę w przypadku choroby dziecka lub opiekuna,
- całkowicie lub częściowo bezpłatne wyżywienie.
Świadczenia, które nie są wliczane do podstawy feriepenger:
- zwroty kosztów (utrzymanie samochodu, wyżywienie, zakwaterowanie),
- stypendia edukacyjne,
- udział z dywidendy / zysku netto, składki emerytalne,
- składki ubezpieczeniowe,
- świadczenia rzeczowe (bezpłatny samochód, bezpłatny telefon, przystępna pożyczka, bezpłatne mieszkanie),
- honorarium zarządu.
Feriepenger a podatek w Norwegii
Feriepenger jest wypłacane bez potrącania podatku. Dlatego wielu Polaków w Norwegii zakłada błędnie, że wynagrodzenie urlopowe nie jest opodatkowane. Nic bardziej mylnego! Feriepenger jest bowiem wynagrodzeniem, zawartym w zwykłej pensji, która podlega opodatkowaniu. Oznacza to, że podatek, który powinieneś zapłacić od feriepenger, płacisz z pozostałych miesięcznych pensji w roku w ramach zaliczki na podatek (forskuddstrekk).
W listopadzie lub grudniu płacisz zwykle połowę zaliczki na podatek, co oznacza, że podatek za 12 miesięcy jest płacony w ciągu 10,5 miesiąca.
Zmiana pracy a feriepenger
Jeżeli Twój stosunek pracy zostaje rozwiązany (niezależnie od powodu), pracodawca ma obowiązek wypłacić Tobie feriepenger, które wypracowałeś sobie w ubiegłym roku oraz w bieżącym roku. Powinieneś otrzymać całe wypracowane feriepenger wraz z ostatnią pensją. Oznacza to także, że w takim przypadku feriepenger zostaną opodatkowane podczas ich wypłacenia.
Jeśli chcesz, to możesz poprosić pracodawcę o wypłacenie feriepenger w następnym roku, w takim przypadku feriepenger zostaną wypłacone bez dodatkowego potrącenia podatkowego.
Feriepenger a zasiłki z NAV
Możesz otrzymać wynagrodzenie urlopowe również w sytuacji, gdy w ubiegłym roku pobierałeś zasiłki z NAV.
Dotyczy to następujących zasiłków:
- Zasiłek ciążowy (svangerskapspenger) – stawka feriepenger w tym przypadku wynosi 10,2% zasiłku otrzymywanego maksymalnie do 64 dni.
- Zasiłek chorobowy (sykepenger) – stawka feriepenger w tym przypadku wynosi 10,2% zasiłku otrzymywanego maksymalnie do 48 dni.
- Zasiłek rodzicielski (foreldrepenger)
– wypłacanie zasiłku rodzicielskiego przez 49 tygodni (100% pensji) – feriepenger w tym przypadku będzie wynosić 10,2% wypłacanej kwoty i jest naliczane na podstawie 12 tygodni pobierania zasiłku.
– wypłacanie zasiłku rodzicielskiego przez 59 tygodni (80% pensji) – feriepenger w tym przypadku będzie wynosić 10,2% wypłacanej kwoty i jest naliczane na podstawie 15 tygodni pobierania zasiłku.
- Zasiłek pielęgnacyjny (pleiepenger) – feriepenger w tym przypadku wynosi 10,2 % kwoty zasiłku i jest odliczane do 12 pierwszych tygodni jego pobierania.