Zasiłek rodzinny w Norwegii – co to takiego?
Zasiłek rodzinny (barnetrygd) to podstawowy zasiłek na dzieci, jaki możesz otrzymać, jeśli żyjesz i pracujesz w Norwegii i masz na utrzymaniu niepełnoletnie dzieci. Przysługuje on na każde dziecko od chwili narodzin do ukończenia 18 roku życia. Rozpatrywaniem prawa do zasiłku i wszelkimi sprawami z nim związanymi zajmuje się NAV, czyli norweski Urząd ds. Pracy i Polityki Społecznej.
Wysokość zasiłku rodzinnego z Norwegii – na jakie kwoty możesz liczyć?
Teraz, gdy aktualizujemy ten artykuł (wrzesień 2021), stawki zasiłku rodzinnego w Norwegii są zróżnicowane i zależą od wieku dziecka:
- Na dziecko od 0 do 6 roku życia dostaniesz 1 654 NOK miesięcznie – to więcej niż wynosi polskie świadczenie “500+”, do którego jeszcze wrócimy w dalszej części artykułu,
- Na dziecko od 6 do 18 roku życia dostaniesz 1 054 NOK miesięcznie – czyli mniej niż 500 zł na dziecko w Polsce.
Warunek nr 1 dla uzyskania zasiłku: masz dochody norweskie i płacisz podatki w Norwegii
Podstawowy warunek, jaki musisz spełnić, aby móc otrzymywać barnetrygd, to praca w Norwegii i opłacanie składek na ubezpieczenie społeczne w tym kraju. Składka norweska nosi nazwę trygdeavgift i jest odpowiednikiem polskiej składki ZUS. Twój pracodawca w Norwegii odlicza ją co miesiąc z Twojej pensji brutto i odprowadza do urzędu skarbowego w ramach zaliczki na podatek dochodowy (forskuddstrekk).
Czy tylko praca i pensja w Norwegii są objęte składką? Nie. Płacisz ją także od różnych zasiłków norweskich, które akurat możesz pobierać, gdy chwilowo nie pracujesz. Są to np. zasiłek przejściowy z Norwegii (arbeidsavklaringspenger, AAP), zasiłek dla bezrobotnych (dagpenger), zasiłek rodzicielski (foreldrepenger), zasiłek chorobowy (sykepenger) i inne. Jeżeli otrzymujesz takie opodatkowane zasiłki, zastępujące dochód z pracy, będziesz mógł na tej podstawie pobierać również zasiłek rodzinny.
Warunek nr 2 dla uzyskania zasiłku: mieszkasz na stałe z dzieckiem
Zasiłek rodzinny z Norwegii przysługuje osobom, które na stałe mieszkają razem z dziećmi. Oznacza to, że powinieneś mieć wspólny meldunek z dziećmi, na które chciałbyś dostać wsparcie z NAV. Jeżeli dziecko mieszka raz u ojca, a innym razem u matki i rodzicę mają umowę o dzielonym miejscu zamieszkania dla dziecka (avtale om delt bosted), to zasiłek będzie wypłacany po połowie pomiędzy rodziców. To rozwiązanie jest bardziej rozpowszechnione w rodzinach, które mieszkają na stałe w Norwegii z dziećmi.
UWAGA!
Możesz również pobierać zasiłek rodzinny na dzieci, które są adoptowane, o ile mieszkają z Tobą na stałe od minimum 3 miesięcy.
NAV spłaci Twój zasiłek rodzinny nawet do 3 lat wstecz!
Wielu Polaków pracujących w Norwegii nie wie, że ma prawo do zasiłku rodzinnego z kraju fiordów. Nasi rodacy często nie wiedzą także o tym, że mogą się ubiegać o różnicę, między zasiłkiem rodzinnym w Norwegii, a świadczeniem 500+, które pobierają w Polsce. Możesz przeczytać o tym więcej w kolejnym akapicie tego artykułu.
Jeżeli z jakiegoś powodu nie ubiegałeś się o zasiłek rodzinny z NAV, a masz do niego prawo, nic straconego! Urząd dopuszcza możliwość składania wniosku o barnetrygd z mocą wsteczną do 3 lat. Oznacza to, że jeśli składasz wniosek teraz, we wrześniu 2021 roku, to możesz się ubiegać o wypłatę zasiłku rodzinnego od września 2018 roku! Oczywiście w tym okresie (lub w jego częściach), musisz spełniać podstawowe warunki do otrzymania zasiłku.
Mieliśmy bardzo często do czynienia z takimi spłatami u naszych klientów. Wypłaty zasiłku sięgały wówczas dziesiątek tysięcy koron (rekord wynosił ponad 100 000 NOK).
Jeżeli masz prawo do wstecznego ubiegania się o zasiłek rodzinny z Norwegii i NAV przyzna Tobie barnetrygd, otrzymasz spłatę od razu przy wydaniu pozytywnej decyzji. Następnie już urząd będzie Tobie na bieżąco wypłacał zasiłek co miesiąc.
Zasiłek rodzinny w Norwegii a 500+ w Polsce
Od momentu wprowadzenia w Polsce świadczenia 500+, gorącym tematem wśród Polaków w Norwegii stała się kwestia tzw. pierwszeństwa do wypłaty zasiłku rodzinnego. Dla wielu naszych rodaków jest to nadal skomplikowany i niezrozumiały temat.
Jak to w końcu działa? Który kraj powinien wypłacać zasiłek? Czy można dostać różnicę między zasiłkiem w Norwegii a świadczeniem w Polsce? Postaramy się odpowiedzieć jak najprościej na te pytania.
Weźmy pod uwagę warianty najpopularniejsze warianty, które dotyczą Polaków w Norwegii.
Mieszkasz z całą rodziną w Norwegii
Jeżeli jesteście zarejestrowani w norweskim rejestrze ludności (Folkeregisteret), macie prawo legalnego pobytu i zamierzacie przebywać ponad 12 miesięcy w Norwegii, zasiłek rodzinny otrzymacie z NAV. Zasiłek rodzinny będzie wypłacać Norwegia także w sytuacji, gdy pobyt w tym kraju będzie krótszy niż 12 miesięcy.
Twoja rodzina mieszka na stałe w Polsce, drugi rodzic pracuje
Jeżeli pracujesz w Norwegii, a drugi rodzic pracuje lub pobiera świadczenia zastępujące dochód z pracy w Polsce, krajem pierwszeństwa do wypłaty zasiłku na dziecko będzie Polska. Drugi rodzic powinien w takim wypadku wnioskować o świadczenie 500+ w Polsce. Osoba pracująca w Norwegii może się natomiast starać o tzw. dodatek dyferencyjny, który stanowi różnicę między norweskim barnetrygd a polskim świadczeniem 500+.
Warto się o ubiegać o tą różnicę między zasiłkami, gdy dziecko jest w wieku 0-6 lat. Dlaczego wtedy? Ponieważ w tym okresie zasiłek rodzinny z Norwegii jest wyższy niż polskie świadczenie 500+ (norweski barnetrygd wynosi wtedy 1 654 NOK miesięcznie, a polskie świadczenie to 500 zł miesięcznie, czyli około 1 100-1 200 NOK w zależności od kursu PLN-NOK). Wnioskując o dodatek dyferencyjny, dostaniesz 400-500 NOK na miesiąc więcej zasiłku. Pamiętaj, że możesz także wnioskować o wyrównanie wstecz!
UWAGA!
Pamiętaj o tym, że kwota zasiłku 1 654 NOK na dzieci w wieku 0-6 lat weszła w życie od września 2021 roku. Pisaliśmy oddzielny artykuł o aktualizacji stawki barnetrygd. Do września 2021 roku stawka zasiłku rodzinnego na dzieci w wieku 0-6 lat wynosiła 1 354 NOK.
Twoja rodzina mieszka na stałe w Polsce, drugi rodzic nie pracuje
W tym przypadku powinieneś wnioskować o barnetrygd w Norwegii i to Norwegia ma pierwszeństwo w wypłacie zasiłku rodzinnego. Dostajesz pełną wypłatę zasiłku rodzinnego z Norwegii. W Polsce nie wnioskujesz o 500+.
Powyższe zasady dotyczą nie tylko zasiłku rodzinnego z Norwegii, ale także zasiłku opiekuńczego na dziecko w wieku 13-23 miesięcy (kontantstøtte), o którym możesz przeczytać oddzielny artykuł na naszej stronie internetowej:
Zasiłek opiekuńczy w Norwegii – 10 rzeczy, które musisz wiedzieć, aby dostać 80 000 NOK, które ci się należy
Jeśli pracujesz w Norwegii i masz małe dzieci, możesz dostać duże pieniądze z NAV. Dowiedz się o 10 najważniejszych rzeczach, dotyczących kontantstøtte.
Wychowujesz dziecko samotnie? Otrzymasz rozszerzony zasiłek rodzinny z NAV
Jeżeli jesteś samotnym rodzicem, NAV wypłaci Tobie rozszerzoną wersję zasiłku rodzinnego (utvidet barnetrygd). Co to znaczy samotny rodzic? Jest to osoba, która mieszka sama z dzieckiem i się nim opiekuje. Dotyczy to więc sytuacji takich jak rozwód, separacja, owdowienie, ale nie tylko. O rozszerzony zasiłek rodzinny mogą również wnioskować osoby, które np. nie są po ślubie i nie mieszkają z drugim rodzicem dziecka. Wtedy trzeba udokumentować rozpad pożycia partnerów (meklingsattest).
Jeśli NAV przyzna Tobie prawo do rozszerzonego zasiłku rodzinnego, będziesz dostawać kwotę świadczenia powiększoną o jedno dziecko. W praktyce oznacza to, że do podstawowej kwoty, która Ci się należy, NAV doliczy jeszcze 1 054 NOK miesięcznie.
Poza tym, samotni rodzice, którzy mają dzieci do 3 roku życia, otrzymują dodatkową pomoc jako “dodatek dla malucha” (småbarnstillegg) w wysokości 660 NOK.
Zasiłek rodzinny a zasiłek opiekuńczy – czym się różnią?
Jak pisaliśmy wcześniej, zasiłek rodzinny to podstawowy zasiłek na dziecko w Norwegii. Równie popularny wśród Polaków w Norwegii jest zasiłek opiekuńczy z Norwegii (kontantstøtte), który jest znacznie wyższy (obecnie 7 500 NOK miesięcznie na każde dziecko!). Jednocześnie zasiłek ten trwa znacznie krócej (jest wypłacany na dzieci w wieku 13-23 miesięcy).
Jak widać, zasiłki te różnią się wysokością i okresem trwania. Co ważne, możesz je pobierać jednocześnie! Oznacza to, że gdy Twoje dziecko się urodzi, od razu możesz wnioskować o zasiłek rodzinny, natomiast gdy skończy 1 rok życia, złóż od razu wniosek o zasiłek opiekuńczy, który będziesz pobierać jednocześnie ze świadczeniem rodzinnym do ukończenia 23 miesiąca życia dziecka. Dalej już będziesz pobierać tylko zasiłek rodzinny.
Wniosek i dokumenty – pamiętaj, żeby je złożyć
Zasadniczo, gdy dziecko urodzi się Norwegii, NAV przyznaje zasiłek automatycznie matce około 2 miesiące po urodzeniu. Ta część Polaków, którzy na stałe mieszkają w Norwegii ze swoimi rodzinami, korzysta na tym rozwiązaniu.
Jeśli natomiast Twoja rodzina mieszka na stałe w Polsce, musisz złożyć do NAV odpowiednie dokumenty i wniosek, jeśli chcesz uzyskać zasiłek rodzinny z Norwegii. Poniżej lista dokumentów, jakie musisz dołączyć do wniosku o zasiłek:
- Akty urodzenia dzieci – możesz pobrać europejski akt z urzędu miasta, lub przetłumaczyć polski dokument na język angielski lub norweski,
- Akt małżeństwa – możesz pobrać europejski akt z urzędu miasta, lub przetłumaczyć polski dokument na język angielski lub norweski,
- Kopia Twojego dowodu osobistego lub paszportu,
- Umowa o pracę lub inne potwierdzenie zatrudnienia,
- Zestawienie roczne dochodów od Twojego pracodawcy za ostatni rok podatkowy,
- Rejestracja pobytu w Norwegii – tzw. registreringsbevis, dokument, który wydaje policja,
- Odcinki z pensji od pracodawcy za bieżący rok podatkowy.
Zazwyczaj NAV rozpatruje wniosek od 12 do 24 miesięcy. Dlaczego tak długo? NAV musi wymienić informacje z Twoim urzędem wojewódzkim, który odpowiada za świadczenia na dzieci w Polsce. Nie martw się, wniosek o zasiłek rodzinny liczy się od daty wpłynięcia do NAV. Dlatego, gdy już dostaniesz pozytywną decyzję, NAV wyrówna kwotę za okres oczekiwania.
NAV odrzucił wniosek – dlaczego? I co zrobić w takiej sytuacji?
NAV na ogół odrzuca wnioski o zasiłek rodzinny, gdy brakuje jakichś informacji czy dokumentów. Dlatego trzeba sumiennie odpowiadać na pisma z urzędu, udzielać informacji i dosyłać dokumenty, o które proszą urzędnicy.
Musisz także pamiętać o tym, aby dotrzymywać terminów, które urząd wyznaczy Ci w piśmie i informować o wszelkich zmianach sytuacji życiowej. Czasami z pozoru nieistotna informacja może mieć znaczenie dla Twojego prawa do zasiłku z Norwegii! Raczej nie chcesz otrzymać po kilku latach wezwanie do oddania błędnie wypłaconego zasiłku. Pamiętamy takie sytuacje, np. gdy klienci pobierali zarówno 500+ w Polsce, jak i zasiłek rodzinny w Norwegii w pełnej kwocie i uważali, że wszystko jest w porządku.
Jeżeli NAV wstrzyma Tobie zasiłek lub wyda odmowną decyzję co do jego przyznania, to nie koniec świata. Zawsze można złożyć odwołanie (klage på vedtak). Trzeba się jednak liczyć z tym, że NAV ma sporo czasu na rozpatrzenie odwołania (może to potrwać nawet 6 miesięcy!).
Rodzinne z Norwegii to podstawa, o której nie możesz zapomnieć
Słynne “rodzinne w Norwegii” to już w tej chwili standardowy zasiłek, który pobierają Polacy, pracujący w Norwegii. Co prawda od czasu wprowadzenia “500+” w Polsce procedury się nieco bardziej skomplikowały, ale nadal są to pieniądze, po które zdecydowanie warto się schylić. Warunki uzyskania zasiłku są bardzo proste, więc wystarczy zadbać o wysłanie wniosku z dokumentami lub powierzyć tą sprawę swojemu pełnomocnikowi.